ScienceGuide

Angstcultuur bij University College Roosevelt: “Nu zijn jullie het, morgen ben ik het.” Wie tekende, vertrok op een onderbouwing die de rechter afwees. Volgens arbeidsrechtdeskundige Vivian Bij de Vaate (VU) kan de uitspraak “relevant bewijsmateriaal opleveren”.

Het geschrapte renteplafond op studieschulden zorgde in de Kamer voor een felle botsing tussen coalitie en oppositie. De VVD wil ook het talentbeleid minder vrijblijvend maken, met gedifferentieerd collegegeld. De SP vreest dat armere studenten door hoge vergoedingen het leger in worden gedreven.

De opkomst van generatieve AI dwingt universiteiten hun onderwijs en toetsing kritisch tegen het licht te houden. Volgens (oud-)onderwijsdirecteuren van de Universiteit Utrecht dreigen snelle maatregelen tegen AI-gebruik voorbij te gaan aan de fundamentele vraag wat studenten eigenlijk moeten leren.

Hoewel samenwerkingen met de tabaksindustrie maatschappelijk en wetenschappelijk inmiddels breed als problematisch worden gezien, hebben Nederlandse universiteiten geen expliciet beleid dat zulke samenwerking verbiedt.

Universiteiten presenteren zich met diversiteit als maatschappelijk verantwoord, maar laten de machtsverhoudingen ongemoeid. Dat stelde UvA-docent Ivana Isailović op een debat in Amsterdam. Ook sociale veiligheid kreeg forse kritiek. Minister Rianne Letschert zou nodige veranderingen tegenhouden.

“We kijken naar kwaliteit waar het licht het felst schijnt en zaken het gemakkelijkst te tellen zijn”, zei rector Sarah de Rijcke in Rabat. Academisch werk is ook onderwijs, leiderschap en maatschappelijke betrokkenheid. Verandering komt pas als subsidie- en benoemingscommissies breder beoordelen.

Minister Letschert (OCW) meldt de Kamer vandaag dat een renteplafond van 2,5 procent niet haalbaar is met de gereserveerde 40 miljoen uit het coalitieakkoord. De LSVb reageert woedend: studenten worden “met een loodzware rugtas het leven in geschopt”, zegt voorzitter Evy Kras.

Europese kunstacademies noemen zichzelf al snel internationaal, maar beperken internationalisering in de praktijk vaak tot Engelstalig onderwijs, studentenuitwisseling en buitenlandse samenwerkingen. Dat is onvoldoende, concludeert Aparajita Dutta in haar promotieonderzoek aan de Universiteit Leiden

OCW-minister Letschert (D66) wil het onderwijs ontzien bij nieuwe bezuinigingen in het voorjaar, maar geeft geen garantie. Oud-minister Ritzen waarschuwt haar dat Heinen doorzet. Bij zijn eigen bezuinigingen sprak Financiën ook van ‘een kaasschaaf’, terwijl hij het ‘ervoer als een guillotine’.

Een HU-docent zei tegen een student dat ze “de discriminatiekaart” trok. De Hogeschool Utrecht betwist dat niet, maar nam geen maatregelen. Donderdag lag de zaak bij het College voor de Rechten van de Mens. Wat ging er mis in de klachtprocedure? Het College oordeelt op 26 november.

Bijna zeven op de tien communicatiewetenschappers gebruiken generatieve AI voor minstens één onderzoekstaak, blijkt uit een nieuwe studie. De resultaten leggen vooral bloot hoe sterk de wetenschap al onder druk staat. “GenAI is niet de oorzaak van het probleem, maar kan wel 'n brandversneller zijn.”

Politici moeten terughoudend zijn met het zaaien van wantrouwen tegen universiteiten, waarschuwt classica Ineke Sluiter. Nieuwe spreekregels voor wetenschappers vindt haar KNAW-commissie overbodig. Politieke kleur telt niet: “Zolang ze integere wetenschap bedrijven, zijn ze van harte welkom.”

De ‘sense of belonging’ van Hogeschool Rotterdam-studenten is dit jaar afgenomen, vooral door een zwakkere band met medestudenten. Dat blijkt uit eigen onderzoek van de hogeschool. Het algemene welzijn steeg wel licht ten opzichte van 2023.

Met behulp van AI rekende De Correspondent-journalist Jesse Frederik een door politicoloog Catherine de Vries onderzochte claim na, en betwistte hij de conclusies van een gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek. “Iedereen reageerde zo tribaal,” vertelt hij aan ScienceGuide.

Universiteiten moeten studenten AI leren met kleine, open modellen in plaats van via commerciële abonnementen, betoogde Berkeley-docent Eric Van Dusen bij de UvA. Via SURF komt zo’n voorziening er vanaf 2027, maar elke instelling bepaalt zelf of studenten erbij mogen.

De zelfregieafspraken van universiteiten over internationale studenten werken voorlopig nog, maar minister Rianne Letschert waarschuwt dat de grenzen in zicht komen als bèta en techniek verder groeien. SP en PRO vrezen intussen dat kleine opleidingen de rekening betalen voor de talentstrategie.

"Kijk eens hoe wij deugen. Over de rug van de samenleving", zei JA21-Kamerlid Simon Ceulemans over universiteiten die Gazaanse studenten toelaten. Van CDA tot PVV klinkt kritiek op de screening. Minister Van den Brink onderzoekt een social-mediacheck en laat een Maastrichtse medewerker natrekken.

OCW-minister Letschert ziet weinig in extra beleid en geld voor sociale veiligheid: een kerntaak van instellingen. Discriminatiecoördinator Baldewsingh wijst op diversity officers die middelen en doorzettingsmacht missen. Bestuurders moeten volgens hem normen stellen: “You have to kick some ass.”

De meerderheid van de jongste gepromoveerden is vrouw, maar zij melden veel vaker ongewenst gedrag (44%) dan mannen (26%). Volgens het CBS vindt ook slechts een minderheid dat lastige kwesties op de universiteit bespreekbaar zijn, ideeën serieus worden genomen en carrièrekansen gelijk zijn.

Een bezuiniging "zou iets voor OCW kunnen betekenen, maar ook voor andere departementen", zegt minister Letschert (D66) tegen ScienceGuide. Vorige week zei zij nog tegen het ANP dat bezuinigen op onderwijs "absoluut niet" kan. Nu is het zaak om "te focussen op Hans [Vijlbrief] met zijn polder".

Op de Dag van de Leraar reikte OCW-minister Rianne Letschert de Nationale Onderwijstalenten 2026 uit. Of hogescholen de gevraagde 18 miljoen euro voor kleine lerarenopleidingen krijgen, weet zij nog niet. HAN-voorzitter Rob Verhofstad: de opleidingen hebben "een breed gedragen steun" nodig.

Een beroepsgerichte of anderszins specifieke opleiding blijft bij sollicitaties – ook later in de loopbaan – van waarde. Werkervaring kan dat voordeel verkleinen, maar doet het niet overal verdwijnen. Dat blijkt uit 't promotieonderzoek van socioloog Burchartz. www.scienceguide.nl/2026/10/spec...

Minister Letschert formaliseert afspraken uit het coalitieakkoord en schrapt de toets anderstalig onderwijs. Instellingen bepalen zelf welke opleidingen anderstalig zijn en sturen met numerus fixus op internationale instroom. Opleidingscommissies houden alleen adviesrecht over de onderwijstaal.

De bezuiniging op onderwijs is budgettair ingeboekt, bevestigt minister Heinen van Financiën. Onderwijs kan in 2031 voor zo'n 1,2 miljard worden aangeslagen. Dat botst met Letscherts woorden dat er geen afspraak is, al wil Heinen daar niet op reageren.

De studierente stijgt per 1 januari van 2,33 naar 2,68 procent: de hoogste sinds de invoering van het leenstelsel. Het plafond van 2,5 procent uit het coalitieakkoord komt er in 2027 en 2028 niet, bevestigt OCW. D66 beloofde in het verkiezingsprogramma 0 procent rente voor de leenstelselgeneratie.

Het Europees Parlement wil Erasmus+ fors uitbreiden. De cultuur- en onderwijscommissie stemde gisteren in met 47,4 miljard euro, ruim 6 miljard meer dan de Europese Commissie voorstelt en bijna het dubbele van nu. Ook studenten uit Oekraïne en Moldavië en het land Canada kunnen aansluiten.

"De vrijheid van wetenschap is echt nodig voor betrouwbare kennis", zei KNAW-president Verbeek bij de installatie van zestien nieuwe leden. Hij riep hen op moedig te zijn nu die vrijheid onder druk staat.

Minister Letschert (OCW) kan haar begroting zien krimpen als de sociale hervormingen te weinig opleveren. Een interne coalitieafspraak maakt vanaf 2029 korting op de prijsbijstelling mogelijk, oplopend tot 1,2 miljard in 2031. Haar oude werkgever Maastricht waarschuwde al voor de impact hiervan.

In niet mis te verstane woorden wijst de kantonrechter de ontslagverzoeken van University College Roosevelt (UCR) tegen twee wetenschappers af. UCR gaf niet alleen de medewerkers, maar ook de rechter herhaaldelijk onjuiste en onvolledige cijfers. "Dat is geen incident", aldus de uitspraak.

Studenten hoeven niet zoveel mogelijk leerstrategieën tegelijk te beheersen om goed te presteren. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Samantha Vos, die op 24 september aan de Open Universiteit promoveerde op zelfregulerend leren. www.scienceguide.nl?p=156121&pre...

“Wie zelf geen visie heeft, krijgt er een opgelegd”, zo schreven Arnoud Boot en Marc Salomon (Universiteit van Amsterdam) onlangs in het FD. Universiteiten moeten een visie ontwikkelen op de betekenis van AI voor het wetenschappelijk onderzoek, vertellen ze aan SG www.scienceguide.nl/2026/09/de-u...

Rechtenfaculteiten moeten AI in beginsel niet toestaan, vinden juristen Joris van Laarhoven (Tilburg University) en Eva van Vugt (Universiteit Maastricht). AI holt taalvaardigheid, kritisch denken en juridische vorming uit, zeggen ze tegen ScienceGuide. Studenten verliezen trots op eigen kunnen.

Rechts-extremisten proberen via een gematigde presentatie voet aan de grond te krijgen op de campus. Met succes, waarschuwen AIVD en NCTV. Zoals de Groot-Nederlandse Studentenvereniging (GNSV), waarvan leden er volgens de diensten “diep racistische” opvattingen op nahouden.

HO-bestuurders moeten voortaan gekozen worden, niet benoemd. Actiegroep Organize the RUG wil minister Letschert overtuigen met een landelijke petitie, en wil dat zij samenwerkingen tussen instellingen kan stopzetten. @woinactie.bsky.social verspreidde de petitie, maar steunt haar niet formeel.

De RUG moet een rectificatie sturen naar studenten na een mail waarin een gepensioneerde docent werd beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag. Dat bepaalde de rechtbank Noord-Nederland: de universiteit had de beschuldiging niet mogen versturen zonder eerst onderzoek te doen en de docent te horen.

De VVD wil het collegegeld per opleiding laten verschillen om meer studenten te laten kiezen voor een tekortsector. VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans deed die oproep tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen.

Slechts 47% van de KNAW-leden is jonger dan 67 en 23% is vrouw. Dat moet anders, blijkt uit een OCW-evaluatie. De KNAW erkent zelf ook een zwakke afspiegeling van de maatschappij te zijn. Ook is er twijfel of de KNAW nog onafhankelijk kan adviseren over wetenschapsbeleid. De KNAW denkt zelf van wel.

Ondanks alle investeringen daalt de hbo-bekostiging van 4,56 miljard in 2026 naar 4,42 miljard in 2027. Bij universiteiten daalt het onderwijsdeel van 3,55 miljard naar €3,46 miljard. Jaarlijkse compensatie voor prijsstijgingen wordt wederom deels ingehouden.

Vandaag om 15.00 uur sluit de stembus. Tot die tijd kunnen studenten, medewerkers en bestuurders hun stem laten horen over de rol van de medezeggenschap op een hogeschool of universiteit. Is de inspraak doorgeschoten, zoals RUG-voorzitter Jouke de Vries stelt? Morgen leest u de reacties.

Het vertrouwen in klimaatwetenschap brokkelde niet vanzelf af, maar is doelbewust ondermijnd door fossiele lobby's, betoogde wetenschapsfilosoof Leah Henderson in haar oratie aan de RUG. Ze pleit voor een brandmuur tussen bedrijfsleven en universiteiten.

Met Engelstalige opleidingen trekt Nederland veel internationaal talent aan, maar benut dat onvoldoende, zegt de OESO. Niet-EU-studenten mogen tijdens hun studie niet automatisch in loondienst werken, terwijl juist die ervaring, taalvaardigheid en netwerken de kans vergroten dat ze blijven.

“Er is maar een heel klein beetje moed voor nodig” – maar zelfs dat ontbreekt bij universiteitsbestuurders, ziet UU-hoogleraar Ido de Haan. Hij ziet een kloof tussen de grote maatschappelijke ambities van universiteiten en de bereidheid van bestuurders zich uit te spreken over de vrije samenleving.

RUG-bestuursvoorzitter Jouke de Vries krijgt zaken soms ‘dertig keer’ op zijn bureau en dan is er nog steeds geen besluit genomen. Een bedrijf van een miljard leiden vraagt om tempo zegt hij. Remt de medezeggenschap te veel? Laat van u horen: iedereen kan reageren, ook niet-abonnees.

Onderzoek naar academische vrijheid richt zich te weinig op wat er binnen universiteiten gebeurt. Ook binnen universiteiten zelf kunnen de vrijheid van onderzoekers, de belangen van bestuurders en de rechten van studenten tegenover elkaar komen te staan.

“Aan geld geen gebrek in het onderwijs, maar het onderwijs wordt alleen maar slechter en slechter en sluit niet aan op de arbeidsmarkt.” Net als Claire Martens-America (VVD) misten veel Kamerleden urgentie en concrete keuzes bij het kabinet tijdens het debat over het rapport-Wennink.

Universiteiten moeten duidelijker laten zien wat hun wetenschappelijke onderzoek de samenleving en economie oplevert. D66 en PRO willen daarom uniforme en openbaar toegankelijke cijfers over onder meer academische spin-offs, licentie-inkomsten en vervolginvesteringen.

Plan S, mede gesteund door NWO, verplicht onmiddellijke open access voor publiek gefinancierd onderzoek, maar dreigt zo een verdienmodel te versterken van uitgevers en dat kwaliteit ondergeschikt maakt. Volgens 22 wetenschappers is een accreditatiestelsel voor tijdschriften de oplossing.

Genderstudies afschaffen, ‘extreem-linkse’ studentenraden invloed ontnemen en Bologna terugdraaien: dat wil de AfD voor het hoger onderwijs in Saksen-Anhalt. Met de partij vlak voor de verkiezingen van zondag fors aan kop in de peilingen, vrezen universiteiten politieke inmenging.

VVD'er Pieter Duisenberg, later UNL-voorzitter, agendeerde in 2017 diversiteit van perspectieven. In 2026 volgden een Kamermotie en nu de commotie rond Nathan Cofnas in Gent. Volgens UvA-hoogleraar Sarah Bracke kan die roep juist academische vrijheid en wetenschappelijke normen ondermijnen.